وقتی یک کسب‌وکار تصمیم می‌گیره سایت خودش رو راه‌اندازی کنه، معمولاً کلی زمان و هزینه برای طراحی، انتخاب رنگ‌ها، آماده کردن تصاویر و نوشتن محتوا صرف می‌شه. طبیعیه که بعد از تموم شدن این مراحل، صاحب کسب‌وکار از دیدن سایتش خوشحال باشه و احساس کنه حالا همه چیز آماده است.

اما یه سؤال مهم وجود داره که شاید کمتر بهش توجه کنیم؛ آیا مشتری هم وقتی وارد سایت می‌شه، همین حس رو داره؟

ممکنه سایت از نظر ظاهری مرتب و حرفه‌ای باشه، اما کاربر نتونه به‌راحتی محصول موردنظرش رو پیدا کنه. شاید اطلاعات خدمات کامل باشه، ولی نحوه نمایش اون‌ها باعث بشه مشتری نتونه متوجه تفاوت خدمات شما با بقیه بشه. حتی ممکنه یک مشکل ساده در فرم تماس یا نسخه موبایل سایت، باعث بشه کاربر از ادامه مسیر منصرف بشه.

واقعیت اینه که ما به‌عنوان صاحب سایت، معمولاً با محیط اون آشنایی زیادی داریم. می‌دونیم هر بخش کجاست و چطور باید از امکانات مختلف استفاده کنیم. به همین دلیل، بعضی از مشکلاتی که برای مشتری جدید کاملاً مشخص هستن، ممکنه از چشم خودمون دور بمونن.

برای همین بهتره هر چند وقت یک بار سایت رو از نگاه یک مشتری جدید بررسی کنیم. این کار کمک می‌کنه متوجه بشیم چه بخش‌هایی درست کار می‌کنن، کجاها نیاز به تغییر دارن و چطور می‌تونیم تجربه بهتری برای کاربران ایجاد کنیم.

چرا باید سایت رو از نگاه مشتری بررسی کنیم؟

داشتن یک سایت برای کسب‌وکار، به‌تنهایی به معنی جذب مشتری یا افزایش فروش نیست. سایت باید بتونه نیاز کاربر رو بشناسه و مسیر رسیدن به چیزی که دنبالش هست رو براش ساده کنه.

برای مثال، تصور کنید مشتری وارد یک سایت فروشگاهی شده و قصد خرید یک محصول رو داره. اگر پیدا کردن محصول سخت باشه، اطلاعات کافی درباره اون وجود نداشته باشه یا مراحل خرید بیش از حد طولانی بشن، احتمال داره مشتری تصمیم بگیره از سایت دیگه‌ای خرید کنه.

در سایت‌های خدماتی هم همین موضوع وجود داره. کاربری که وارد سایت می‌شه، معمولاً دنبال پاسخ یک سؤال یا پیدا کردن راهی برای دریافت خدماته. اگر نتونه اطلاعات موردنیازش رو پیدا کنه، ممکنه بدون اینکه با مجموعه ارتباط بگیره، سایت رو ترک کنه.

بررسی سایت از نگاه مشتری کمک می‌کنه به چند موضوع مهم توجه کنیم:

  • آیا کاربر در همون ابتدا متوجه می‌شه کسب‌وکار ما چه خدماتی ارائه می‌ده؟
  • آیا اطلاعات موردنیازش به‌راحتی در دسترس قرار داره؟
  • آیا می‌تونه بدون سردرگمی بین صفحات مختلف حرکت کنه؟
  • آیا مسیر خرید یا ثبت درخواست براش ساده است؟
  • آیا سایت در موبایل هم تجربه مناسبی ارائه می‌ده؟

این بررسی باعث می‌شه به‌جای اینکه فقط درباره ظاهر سایت نظر بدیم، عملکرد واقعی اون رو هم بسنجیم.

۱. صفحه اصلی سایت رو مثل یک مشتری جدید بررسی کنید

صفحه اصلی معمولاً اولین جاییه که کاربر باهاش روبه‌رو می‌شه. به همین دلیل، باید بتونه در مدت کوتاهی تصویر روشنی از کسب‌وکار شما ارائه بده.

وقتی مشتری برای اولین بار وارد سایت می‌شه، هنوز نمی‌دونه شما دقیقاً چه کاری انجام می‌دید، چه محصولاتی دارید یا چه خدماتی ارائه می‌کنید. پس بهتره این اطلاعات بدون نیاز به جست‌وجوی زیاد در اختیارش قرار بگیره.

برای بررسی صفحه اصلی، یک بار سایت رو باز کنید و از خودتون بپرسید:

آیا در همون نگاه اول مشخصه این کسب‌وکار چه کاری انجام می‌ده؟ آیا خدمات اصلی به‌خوبی معرفی شدن؟ آیا کاربر می‌فهمه برای دریافت اطلاعات بیشتر باید روی کدوم بخش کلیک کنه؟

گاهی اوقات صفحه اصلی سایت پر از تصاویر زیبا، متن‌های تبلیغاتی و بخش‌های مختلفه، اما پیام اصلی کسب‌وکار در بین اون‌ها گم شده.

برای مثال، اگر یک مجموعه طراحی سایت هستید، بهتره کاربر به‌راحتی متوجه بشه چه نوع سایت‌هایی طراحی می‌کنید و چطور می‌تونه برای دریافت مشاوره با شما ارتباط بگیره.

صفحه اصلی قرار نیست تمام اطلاعات کسب‌وکار رو در خودش جا بده. هدفش اینه که کاربر رو با مجموعه آشنا کنه و مسیر مناسبی برای ادامه بازدید در اختیارش قرار بده.

۲. مسیر رسیدن به محصولات و خدمات رو بررسی کنید

یکی از مهم‌ترین چیزهایی که باید در سایت بررسی بشه، مسیر رسیدن مشتری به محصول یا خدمات موردنظرشه.

گاهی اوقات صاحب سایت تصور می‌کنه چون تمام محصولات یا خدمات در سایت قرار گرفتن، پس مشتری هم به‌راحتی می‌تونه اون‌ها رو پیدا کنه. اما ممکنه دسته‌بندی‌ها درست انتخاب نشده باشن یا کاربر برای رسیدن به یک صفحه مشخص مجبور بشه چند مرحله غیرضروری رو طی کنه.

برای بررسی این موضوع، یک محصول یا خدمت مشخص رو انتخاب کنید و سعی کنید مثل یک مشتری اون رو پیدا کنید.

اگر سایت فروشگاهی دارید، مثلاً دنبال یک مدل خاص از گوشی یا لباس بگردید. ببینید آیا دسته‌بندی‌ها به شما کمک می‌کنن سریع‌تر به محصول برسید؟ آیا امکان جست‌وجو وجود داره؟ آیا فیلترهای سایت کاربردی هستن؟

در سایت‌های خدماتی هم می‌تونید بررسی کنید که پیدا کردن خدمات اصلی چقدر زمان می‌بره.

اگر برای رسیدن به یک صفحه مجبور شدید چند بار به عقب برگردید یا بین بخش‌های مختلف جست‌وجو کنید، بهتره مسیر اون صفحه رو دوباره بررسی کنید.

هرچقدر مشتری راحت‌تر به چیزی که دنبالش هست برسه، احتمال اینکه بازدیدش از سایت به یک اقدام واقعی تبدیل بشه بیشتره.

۳. منو و دسته‌بندی‌های سایت رو ساده‌تر کنید

منوی سایت یکی از بخش‌هاییه که کاربر برای پیدا کردن اطلاعات بهش مراجعه می‌کنه. اگر این بخش درست طراحی نشده باشه، ممکنه مشتری حتی با وجود وجود اطلاعات موردنیازش در سایت، نتونه اون‌ها رو پیدا کنه.

یکی از اشتباهات رایج اینه که تمام صفحات سایت رو در منو قرار می‌دیم. در نتیجه، منو شلوغ می‌شه و کاربر نمی‌دونه باید از کجا شروع کنه.

برای بررسی منو، بهتره چند سؤال ساده از خودتون بپرسید:

  • آیا نام گزینه‌ها برای مشتری قابل فهمه؟
  • آیا صفحات مهم در جای مناسبی قرار گرفتن؟
  • آیا دسته‌بندی‌ها با نیاز کاربران هماهنگ هستن؟
  • آیا برای رسیدن به یک بخش باید چند زیرمنو رو باز کرد؟
  • آیا گزینه‌های غیرضروری در منو وجود دارن؟

برای مثال، اگر یک سایت خدماتی دارید، بهتره بخش خدمات، نمونه‌کارها، درباره ما و راه‌های ارتباطی به‌راحتی قابل دسترسی باشن.

گاهی اوقات تغییر نام یک گزینه یا حذف چند مورد غیرضروری می‌تونه منوی سایت رو خیلی کاربردی‌تر کنه.

۴. متن‌های سایت رو از دید مشتری بخونید

یکی از بخش‌هایی که معمولاً در بررسی سایت کمتر بهش توجه می‌شه، متن‌هاییه که در صفحات مختلف قرار گرفتن.

ممکنه اطلاعات زیادی درباره کسب‌وکار نوشته باشیم، اما این اطلاعات لزوماً همون چیزهایی نباشن که مشتری بهش نیاز داره.

برای مثال، در صفحه معرفی یک خدمت ممکنه فقط درباره ویژگی‌های فنی اون توضیح داده شده باشه، درحالی‌که مشتری بیشتر می‌خواد بدونه این خدمت چه مشکلی ازش حل می‌کنه.

وقتی متن‌های سایت رو بررسی می‌کنید، بهتره خودتون رو جای مخاطب بذارید و ببینید آیا توضیحات به سؤال‌های اصلی اون جواب می‌دن یا نه.

برای این کار به موارد زیر توجه کنید:

  • آیا متن‌ها ساده و قابل فهم نوشته شدن؟
  • آیا مشتری متوجه کاربرد محصول یا خدمت می‌شه؟
  • آیا اطلاعات مهم مثل شرایط سفارش یا نحوه دریافت خدمات مشخصه؟
  • آیا متن‌ها بیش از حد طولانی یا تکراری هستن؟
  • آیا اطلاعاتی وجود داره که بهتره حذف یا کامل‌تر بشه؟

اگر مخاطب برای فهمیدن یک موضوع مجبور باشه چند بار متن رو بخونه، احتمالاً بهتره توضیحات رو ساده‌تر کنید.

هدف از نوشتن متن سایت این نیست که فقط اطلاعات زیادی در اختیار کاربر قرار بدیم؛ مهم اینه که اطلاعات درست و کاربردی رو در زمان مناسب بهش ارائه کنیم.

۵. تصاویر و محتوای بصری سایت رو بررسی کنید

تصاویر نقش مهمی در تجربه کاربر دارن. یک تصویر مناسب می‌تونه به مخاطب کمک کنه سریع‌تر با محصول یا خدمات آشنا بشه، اما تصاویر نامناسب هم ممکنه باعث سردرگمی بشن.

برای مثال، اگر در سایت فروشگاهی از تصاویر بی‌کیفیت استفاده شده باشه، مشتری نمی‌تونه جزئیات محصول رو به‌خوبی ببینه. در سایت‌های خدماتی هم استفاده از تصاویر نامرتبط ممکنه باعث بشه کاربر تصور درستی از خدمات شما پیدا نکنه.

بهتره تصاویر سایت رو از چند جهت بررسی کنید:

  • آیا تصاویر با موضوع هر صفحه ارتباط دارن؟
  • آیا کیفیت مناسبی دارن؟
  • آیا حجم اون‌ها بیش از حد زیاده؟
  • آیا در موبایل هم به‌درستی نمایش داده می‌شن؟
  • آیا تصاویر به درک بهتر محصول یا خدمت کمک می‌کنن؟

اگر از تصاویر واقعی محصولات، پروژه‌ها یا نمونه‌کارهای خودتون استفاده کنید، معمولاً کاربر راحت‌تر می‌تونه با کسب‌وکار ارتباط برقرار کنه.

همچنین بهتره تصاویر بیش از حد بزرگ نباشن و باعث طولانی شدن زمان بارگذاری صفحات نشن.

۶. نسخه موبایل سایت رو جدی بگیرید

ممکنه سایت شما روی لپ‌تاپ کاملاً مرتب و حرفه‌ای دیده بشه، اما وقتی با موبایل واردش می‌شید، بعضی از بخش‌ها به‌درستی نمایش داده نشن.

از اونجایی که خیلی از کاربران از طریق گوشی وارد سایت می‌شن، بررسی نسخه موبایل اهمیت زیادی داره.

برای این کار، سایت رو با گوشی خودتون باز کنید و چند صفحه مهم رو بررسی کنید.

ببینید متن‌ها خوانا هستن؟ دکمه‌ها به‌اندازه کافی بزرگ هستن؟ منوی موبایل درست کار می‌کنه؟ تصاویر به‌درستی نمایش داده می‌شن؟

یکی از مشکلاتی که ممکنه در نسخه موبایل وجود داشته باشه، اینه که کاربر برای دیدن بخشی از صفحه مجبور به بزرگ‌نمایی بشه یا صفحه رو به چپ و راست حرکت بده.

همچنین بهتره فرم‌ها رو در موبایل امتحان کنید. گاهی اوقات تکمیل یک فرم در گوشی سخت‌تر از نسخه دسکتاپه و همین موضوع می‌تونه باعث بشه کاربر از ثبت درخواست منصرف بشه.

پس بهتره بررسی سایت فقط به نسخه دسکتاپ محدود نشه و تجربه کاربر در موبایل هم به‌طور کامل در نظر گرفته بشه.

۷. فرم‌ها و راه‌های ارتباطی رو امتحان کنید

تصور کنید مشتری بعد از بررسی خدمات شما تصمیم گرفته با مجموعه تماس بگیره یا درخواست مشاوره ثبت کنه. در این مرحله، باید بتونه به‌راحتی راه ارتباطی رو پیدا کنه و ازش استفاده کنه.

اگر فرم تماس طولانی باشه یا اطلاعات زیادی از کاربر بخواد، ممکنه مشتری از تکمیل اون منصرف بشه.

برای بررسی فرم‌ها، بهتره خودتون یک درخواست آزمایشی ثبت کنید.

به این موارد توجه کنید:

  • آیا فرم به‌راحتی قابل تکمیله؟
  • آیا فقط اطلاعات ضروری از کاربر دریافت می‌شه؟
  • آیا بعد از ارسال فرم، پیام تأیید نمایش داده می‌شه؟
  • آیا اطلاعات ثبت‌شده واقعاً به دست شما می‌رسه؟
  • آیا شماره تماس و ایمیل سایت درست هستن؟

در سایت‌های فروشگاهی هم بهتره مراحل خرید رو بررسی کنید و مطمئن بشید کاربر در زمان ثبت سفارش با مشکل مواجه نمی‌شه.

گاهی اوقات یک ایراد کوچک در فرم یا دکمه ثبت سفارش می‌تونه باعث بشه مشتری نتونه کاری رو که قصد انجامش رو داشته، کامل کنه.

۸. سرعت سایت رو در شرایط واقعی بررسی کنید

سرعت سایت یکی از مواردیه که می‌تونه روی تجربه کاربر تأثیر زیادی بذاره.

وقتی مشتری وارد یک صفحه می‌شه و برای دیدن محتوا مدت زیادی منتظر می‌مونه، ممکنه تصمیم بگیره سایت رو ببنده و سراغ گزینه دیگه‌ای بره.

برای بررسی سرعت سایت می‌تونید از ابزار PageSpeed Insights استفاده کنید. این ابزار وضعیت عملکرد صفحات رو بررسی می‌کنه و اطلاعاتی درباره مشکلات احتمالی در اختیارتون قرار می‌ده.

البته بهتره فقط به امتیاز ابزار توجه نکنید. خودتون هم با اینترنت‌های مختلف وارد سایت بشید و ببینید صفحات مهم چقدر سریع باز می‌شن.

اگر یک صفحه نسبت به بقیه کندتره، بهتره دلیلش رو بررسی کنید. گاهی حجم بالای تصاویر، افزونه‌های غیرضروری یا مشکلات فنی باعث می‌شن سایت عملکرد مناسبی نداشته باشه.

همچنین بهتره سرعت صفحات مهم مثل صفحه محصول، صفحه خدمات و صفحه تماس رو جداگانه بررسی کنید؛ چون ممکنه عملکرد همه صفحات یکسان نباشه.

۹. از چند نفر بخواید سایت رو بررسی کنن

گاهی اوقات ما اون‌قدر با سایت خودمون آشنا هستیم که متوجه بعضی از ایرادها نمی‌شیم. برای همین، نظر کسی که قبلاً وارد سایت نشده می‌تونه خیلی کمک‌کننده باشه.

از چند نفر بخواید وارد سایت بشن و یک کار مشخص انجام بدن.

مثلاً ازشون بخواید یک محصول رو پیدا کنن، اطلاعات یک خدمت رو بخونن یا فرم تماس رو تکمیل کنن.

در این مرحله بهتره بهشون نگید دقیقاً از کجا باید وارد بشن. اجازه بدید خودشون مسیر رو پیدا کنن.

اگر جایی مکث کردن، سؤال پرسیدن یا نتونستن یک بخش رو پیدا کنن، همون قسمت می‌تونه نیاز به بررسی بیشتری داشته باشه.

حتی می‌تونید ازشون بپرسید بعد از ورود به سایت چه چیزی براشون واضح نبوده یا چه اطلاعاتی رو انتظار داشتن ببینن اما پیدا نکردن.

این بازخوردها کمک می‌کنن سایت رو از زاویه‌ای بررسی کنیم که شاید خودمون بهش توجه نکرده باشیم.

۱۰. رفتار کاربران در سایت رو بررسی کنید

اگر سایت شما مدتیه راه‌اندازی شده و بازدیدکننده داره، می‌تونید از اطلاعات مربوط به رفتار کاربران هم کمک بگیرید.

برای مثال، ممکنه متوجه بشید یک صفحه بازدید زیادی داره، اما کاربران خیلی زود از اون خارج می‌شن. این موضوع به‌تنهایی نشون نمی‌ده که صفحه حتماً مشکل داره، اما می‌تونه یک نشونه برای بررسی بیشتر باشه.

شاید اطلاعات صفحه کامل نیست، شاید کاربر چیزی که دنبالش بوده رو پیدا نمی‌کنه یا شاید مسیر ادامه کار براش مشخص نیست.

ابزارهایی مثل Google Analytics و Google Search Console می‌تونن اطلاعات مفیدی درباره عملکرد سایت در اختیارتون قرار بدن.

با بررسی این اطلاعات می‌تونید متوجه بشید کاربران بیشتر از کدوم صفحات بازدید می‌کنن، از چه مسیرهایی وارد سایت می‌شن و کدوم بخش‌ها نیاز به توجه بیشتری دارن.

البته بهتره اطلاعات رو در کنار بررسی واقعی سایت در نظر بگیرید. آمار به شما نشون می‌ده چه اتفاقی افتاده، اما برای فهمیدن دلیل اون معمولاً باید صفحه رو هم از نگاه مشتری بررسی کنید.

۱۱. مشکلات سایت رو اولویت‌بندی کنید

بعد از بررسی سایت، ممکنه چندین مورد برای اصلاح پیدا کنید. اما بهتره همه مشکلات رو هم‌زمان تغییر ندید.

اول سراغ مواردی برید که مستقیماً روی استفاده مشتری از سایت تأثیر می‌ذارن.

برای مثال، اگر فرم تماس کار نمی‌کنه، بهتره قبل از تغییر رنگ دکمه‌ها اون رو اصلاح کنید. اگر مشتری نمی‌تونه محصولات رو پیدا کنه، بهتره دسته‌بندی‌ها رو بررسی کنید.

می‌تونید مشکلات رو در سه گروه قرار بدید:

مشکلات مهم: مواردی مثل اختلال در ثبت سفارش، کار نکردن فرم‌ها یا پیدا نشدن خدمات اصلی.

مشکلات قابل بهبود: مثل متن‌های ناقص، منوی شلوغ یا دسته‌بندی‌های نامناسب.

تغییرات ظاهری: مواردی مثل اصلاح فاصله‌ها، تغییر اندازه بعضی از دکمه‌ها یا مرتب‌تر کردن بخش‌های صفحه.

با این روش، اول مشکلاتی رو برطرف می‌کنید که ممکنه باعث از دست رفتن مشتری بشن و بعد سراغ بهبودهای دیگه می‌رید.

چک‌لیست ساده برای بررسی سایت

برای اینکه بررسی سایت راحت‌تر باشه، می‌تونید این موارد رو یک بار مرور کنید:

  • آیا در صفحه اصلی مشخصه کسب‌وکار چه خدماتی ارائه می‌ده؟
  • آیا مشتری می‌تونه محصولات یا خدمات رو به‌راحتی پیدا کنه؟
  • آیا منوی سایت ساده و قابل فهمه؟
  • آیا اطلاعات مهم به‌درستی در صفحات قرار گرفتن؟
  • آیا متن‌ها واضح و بدون توضیحات اضافی هستن؟
  • آیا تصاویر با موضوع صفحات ارتباط دارن؟
  • آیا نسخه موبایل سایت به‌خوبی کار می‌کنه؟
  • آیا فرم‌ها و راه‌های ارتباطی درست هستن؟
  • آیا مسیر خرید یا ثبت درخواست ساده است؟
  • آیا صفحات مهم سایت سرعت مناسبی دارن؟
  • آیا نظر کاربران جدید درباره سایت بررسی شده؟

سوالات متداول

هر چند وقت یک بار باید سایت رو بررسی کنیم؟

بهتره بررسی سایت رو به یک کار همیشگی تبدیل کنید. لازم نیست هر هفته تمام صفحات رو از ابتدا بررسی کنید، اما بعد از تغییرات مهم، اضافه شدن محصولات جدید یا به‌روزرسانی بخش‌های سایت، بهتره عملکرد اون‌ها رو دوباره امتحان کنید.

آیا برای بررسی سایت حتماً به ابزارهای تخصصی نیاز داریم؟

نه لزوماً. خیلی از مشکلات سایت رو می‌تونید با یک بررسی ساده و استفاده از سایت مثل یک مشتری پیدا کنید. البته ابزارهای تخصصی می‌تونن در بررسی سرعت، عملکرد و رفتار کاربران کمک بیشتری کنن.

اگر سایت ظاهر خوبی داشته باشه، باز هم نیاز به بررسی داره؟

بله. ظاهر سایت فقط یکی از بخش‌های تجربه کاربره. ممکنه سایت زیبا باشه، اما مسیر خرید، فرم‌ها یا نحوه نمایش اطلاعات مشکلاتی داشته باشن. به همین دلیل، بهتره ظاهر و عملکرد سایت رو در کنار هم بررسی کنید.

از کجا بفهمیم تغییرات سایت نتیجه خوبی داشته؟

بعد از اصلاح مشکلات، بهتره دوباره همون مسیرهایی رو که قبلاً بررسی کرده بودید، امتحان کنید. همچنین می‌تونید بازخورد کاربران و اطلاعات مربوط به عملکرد صفحات رو در طول زمان مقایسه کنید.

جمع‌بندی

برای بهتر شدن عملکرد سایت، همیشه لازم نیست تغییرات بزرگی انجام بدیم یا سراغ طراحی مجدد بریم. گاهی اوقات با بررسی چند بخش ساده و اصلاح مشکلات کوچیک، می‌تونیم استفاده از سایت رو برای مشتری راحت‌تر کنیم.

مهم اینه که سایت رو فقط از نگاه خودمون نبینیم. چیزی که برای ما واضحه، ممکنه برای یک مشتری جدید کاملاً مبهم باشه.

پس هر چند وقت یک بار سایت رو باز کنید، مسیرهای مهم رو امتحان کنید و ببینید آیا می‌تونید بدون دردسر به چیزی که دنبالش هستید برسید یا نه.

در نهایت، یک سایت خوب فقط سایتی نیست که ظاهر زیبایی داشته باشه؛ سایتیه که کاربر بتونه به‌راحتی ازش استفاده کنه، اطلاعات موردنیازش رو پیدا کنه و با اطمینان بیشتری تصمیم بگیره.

در ژو هم هنگام طراحی و بهبود سایت‌ها، فقط به ظاهر صفحات توجه نمی‌کنیم. هدف اینه که سایت در کنار طراحی حرفه‌ای، برای مشتری هم کاربردی باشه و بتونه به رشد کسب‌وکار کمک کنه.